Học cách quản lý tài chính cá nhân ngay khi có thể!
Bạn thuộc kiểu người nào khi đối mặt với tiền bạc? Là một “tay hòm chìa khóa” cẩn trọng, hay là người luôn rơi vào tình trạng trả nợ “cháy túi” ngay sau kỳ lĩnh lương?
Có một sự thật khá đáng buồn tại Việt Nam: Phần lớn chúng ta – bao gồm cả mình – đều không được dạy về quản lý tài chính cá nhân trong suốt 12 năm học phổ thông, thậm chí là cả trong giáo dục gia đình. Chúng ta thường chỉ thức tỉnh sau những lần “chi quá trán”, hoặc cuối năm mở ví ra chỉ còn vài đồng không khỏi tự hỏi: Cả năm qua mình làm lụng vất vả, vậy tiền đã đi đâu hết rồi?
Nếu bạn đang bắt đầu hành trình tìm lại sự tự do cho chiếc ví của mình. Dưới đây là những bài học “xương máu” của mình cho những ai chưa thật sự quản lý chiếc ví của mình – hay nghe chuyên nghiệp hơn là chưa quản lý tài chính cá nhân.
Chi tiêu kỷ luật: Đừng sống với một chiếc ví rỗng
Kỷ luật tài chính không có nghĩa là sống khổ hạnh, mà là chi tiêu có mục đích. Nhiều lần chúng ta mua sắm chỉ để lấp đầy cảm giác trống trải hoặc theo phong trào, để rồi cuối tháng lại rơi vào cảnh “rỗng túi”.
- Phân chia số tiền cho từ quỹ chi tiêu: Đừng để tất cả tiền vào một “rổ” chung. Hãy chia nhỏ thu nhập ngay từ đầu tháng. Thông thường % của mỗi quỹ sẽ như bên dưới các bạn tham khảo nhé
- Quỹ thiết yếu (40-60%): Ăn uống, tiền nhà, xăng xe, điện nước… Tất cả tùy vật giá mà mức sinh hoạt mong muốn của bạn
- Quỹ nghĩa vụ (10-15%): Các khoản trả góp, nợ (nếu có).
- Quỹ hưởng thụ & Mua sắm (10%): Dành cho những sở thích cá nhân nhưng phải trong giới hạn.
- Quỹ dự phòng: Cho những trường hợp khẩn cấp.
- Phân chia mức độ cần thiết và checklist mua sắm: Trước khi bắt đầu một tháng mới, hãy lên danh sách những món đồ dự kiến sẽ mua. Tin mình đi, sau khi list danh sách và tính toán tất cả chi phí cần bỏ ra bạn sẽ đỡ cảm giác muốn mua chúng vì xót tiền. Dán nhãn mức độ cần thiết sẽ là bước quan trọng để bạn sắp xếp danh sách ưu tiên mua sắm
- Cần (Needs): Bắt buộc phải có để duy trì cuộc sống.
- Muốn (Wants): Có thì tốt, không có cũng không sao.
- Ưu tiên: Những món đồ giúp tăng năng suất lao động hoặc sức khỏe.
- Quy tắc 72 giờ – “Kháng sinh” cho cơn nghiện shopping: Khi muốn mua một món đồ không thiết yếu, hãy đợi 72 giờ. Nếu sau 3 ngày bạn vẫn thấy nó thực sự cần thiết, lúc đó hãy rút ví. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy 80% mong muốn mua sắm biến mất sau khoảng thời gian này.
Những điều gì người nhập môn quản lý tài chính cá nhân cần biết
Tích sản, tích sản và hãy tích sản!
Đừng nhầm lẫn giữa Tiêu sản (những thứ mất giá theo thời gian) và Tích sản (những thứ có khả năng sinh lời). Chẳng hạn như việc gởi tiết kiệm, mua chứng chỉ quỹ, trái phiếu, cổ phiếu, đô la… Cách thân thuộc nhất là như thời ông bà ta – Mua vàng. Mình tính nhẹ cho bạn dễ tưởng tượng chút nha
- Mỗi tháng chỉ cần mua đúng 1 phân vàng, bất kể giá tăng hay giảm. Nếu bạn 30 tuổi, sau 20 năm (khi bạn 50 tuổi), bạn sẽ có 2,4 cây vàng.
- Chỉ cần vàng đạt mức giá kỳ vọng (ví dụ 25 triệu/chỉ), bạn đã có gần 1 tỷ trong tay. Một khoản tiền đủ để phòng thân hay dưỡng già thoải mái: Uống trà, đi du lịch, sống nhẹ đầu. Nghĩ tới thôi là tự nhiên có động lực tích sản từng phân vàng mỗi tháng.
Hãy biến việc tích sản thành một thói quen tự động. Ngay khi lương về, hãy trích ít nhất 10-20% vào quỹ đầu tư/tích lũy trước khi chi trả cho bất kỳ hóa đơn nào.
Tiết kiệm là tốt, nhưng nâng cao khả năng kiếm tiền mới là “đỉnh cao”
Tiết kiệm có giới hạn, nhưng thu nhập thì không. Thay vì quá khắt khe cắt giảm từng ly cà phê, dè sẻn từ ngàn cho một món đồ hãy dành thời gian đầu tư cho bản thân. Hãy thực sự đầu tư tiền bạc, thời gian và công sức để nâng cao kỹ năng để tăng giá trị bản thân trên thị trường lao động. Khi thu nhập tăng, con số tích lũy sẽ nhảy vọt nhanh hơn.
Đừng bỏ quên “Phúc lợi nhân viên” – Tiền nằm ngay trong túi bạn
Mình đã từng chỉ quan tâm đến lương Net nhận về mỗi tháng. Nhưng thực tế, gói đãi ngộ của người lao động còn nhiều hơn thế. Nếu không hiểu luật và không quyết liệt với quyền lợi của mình, bạn đang trực tiếp ném tiền qua cửa sổ.
- Trợ cấp thất nghiệp: Theo luật lao động, bạn có 3 tháng kể từ ngày nghỉ việc để nộp hồ sơ. Với mức trợ cấp bằng 60% bình quân lương 6 tháng gần nhất, đây là khoản tiền không hề nhỏ.
- Ngày phép chưa sử dụng: Nếu bạn không nghỉ phép, công ty có trách nhiệm thanh toán tiền cho những ngày đó khi bạn nghỉ việc. Đừng vì sếp khó tính hay môi trường tiêu cực mà “ngại” đòi hỏi quyền lợi chính đáng của mình.
- Các đãi ngộ cộng thêm của công ty: Một số công ty sẽ có những đãi ngộ tiện ích cho nhân viên (chẳng hạn như: voucher tập luyện, company trip, quà sinh nhật, ưu đãi nhân viên…). Bạn đừng ngại hỏi HR để được phổ cập. Hãy sử dụng những đãi ngộ đó đề tiết kiệm hơn nhé!
Hiểu đúng về việc “Đóng Bảo Hiểm” – Tấm khiên cho tài sản
Đừng coi việc đóng bảo hiểm (BHXH, BHYT) là một khoản bị trừ lương đáng ghét. Hãy coi đó là chi phí quản trị rủi ro giúp bạn tiết kiệm kha khá cho tài chính cá nhân cơ bản
- Bảo hiểm xã hội (BHXH): Đây là khoản tích lũy dài hạn cho lương hưu và các chế độ thai sản, ốm đau. Đóng bảo hiểm đúng và đủ giúp bạn yên tâm hơn khi gặp biến cố sức khỏe mà không phải thâm hụt vào tiền tiết kiệm.
- Bảo hiểm sức khỏe tự nguyện: Nếu công ty có gói bảo hiểm sức khỏe mở rộng (cái này tùy công ty nha), hãy tận dụng triệt để cho việc khám răng, khám định kỳ. Nếu không có, hãy tự trang bị một gói phù hợp.
Đừng để một đợt ốm đau “cuốn sạch” toàn bộ số tiền bạn đã vất vả tích lũy cả năm trời.
Điều quan trọng nhất bạn cần chú ý là hãy kiên trì. Quản lý tài chính cá nhân là một cuộc đua marathon. Hãy bắt đầu bằng việc duy trì kỷ luật trong từng phân vàng tích lũy. Đừng FOMO mua sám chi tiêu bất chấp để chi lố khoản ngân sách. Tiêu tiền thông thái sẽ giúp bạn đỡ lo âu về vấn đề tiền bạc rất nhiều.
Quản lý tài chính cá nhân không bao giờ là quá muộn, hãy lên kế hoạch mới cho bản thân ngay tháng này để sớm vỗ béo chiếc ví nha.
